۵ هزار دلار برای هر آمریکایی؛ ترامپ پول این وعده بزرگ را از کجا می‌آورد؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، وعده‌ای مطرح کرده که در نگاه اول می‌تواند برای میلیون‌ها آمریکایی جذاب باشد: پرداخت ۵ هزار دلار به هر شهروند بزرگسال آمریکایی در صورتی که جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر کنترل مجلس نمایندگان و سنا را حفظ کنند.

ترامپ این پرداخت را نوعی سود سهام برای مردم آمریکا توصیف کرده است اما پشت این وعده یک سؤال بزرگ وجود دارد: دولت آمریکا برای پرداخت چنین مبلغی به صدها میلیون نفر از کجا پول خواهد آورد؟
۵ هزار دلار برای هر بزرگسال؛ یعنی ۱.۲ تریلیون دلار

بر اساس برآورد اداره سرشماری آمریکا، حدود ۲۴۰ میلیون بزرگسال آمریکایی مشمول این وعده خواهند بود. اگر به هر نفر ۵ هزار دلار پرداخت شود، هزینه کل طرح به حدود ۱.۲ تریلیون دلار می‌رسد.
این رقم بسیار بزرگی است؛ به‌خصوص در شرایطی که دولت آمریکا همین حالا با کسری بودجه سنگینی روبه‌روست.

دفتر بودجه کنگره آمریکا برآورد کرده است که دولت فدرال در سال مالی جاری حدود ۲.۱ تریلیون دلار بیشتر از درآمدهای خود هزینه خواهد کرد. این کسری نیز در سال‌های آینده، به‌ویژه با افزایش هزینه‌های مرتبط با سالمندی جمعیت، بیشتر خواهد شد.
بنابراین، پرداخت ۵ هزار دلار به هر بزرگسال آمریکایی تنها یک تصمیم سیاسی نیست؛ بلکه می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر بودجه دولت و بازارهای مالی آمریکا داشته باشد.
ترامپ می‌گوید پولش از تعرفه‌ها می‌آید

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، پس از سخنرانی ترامپ در شبکه فاکس‌نیوز گفت دولت می‌تواند برای تأمین این پول از درآمد حاصل از تعرفه‌های تجاری استفاده کند. این در حالی است که پیش از این هم بعد از تصویب تعرفه ها ترامپ وعده داده بود از درآمد این تعرفه ها 2 هزار دلار به آمریکایی می دهد وعده ای که حداقل تا الان محقق نشده است.

دولت ترامپ در سال‌های اخیر با افزایش تعرفه واردات، درآمد قابل‌توجهی برای دولت ایجاد کرده است. طبق برآورد دفتر بودجه کنگره، دولت آمریکا در سال مالی جاری تاکنون حدود ۱۶۷ میلیارد دلار درآمد تعرفه‌ای داشته است.

اما همین عدد نشان می‌دهد مشکل کجاست: حتی اگر تمام این درآمد صرف پرداخت نقدی به مردم شود، فاصله بسیار زیادی با هزینه ۱.۲ تریلیون دلاری طرح ترامپ دارد.

درآمد تعرفه‌ها در شرایط فعلی حتی به یک‌ششم مبلغ مورد نیاز برای اجرای این وعده هم نمی‌رسد. اگر درآمد تعرفه‌ها برای پرداخت ۵ هزار دلار کافی نباشد، گزینه دیگر تأمین این هزینه از طریق افزایش بدهی دولت خواهد بود.

این اتفاق می‌تواند برای بازارهای مالی آمریکا خبر مهمی باشد. دولت برای تأمین ۱.۲ تریلیون دلار اضافه، باید بدهی بیشتری منتشر کند. افزایش عرضه اوراق خزانه‌داری در شرایطی که سرمایه‌گذاران از تورم و کسری بودجه آمریکا نگران هستند، می‌تواند قیمت اوراق را پایین بیاورد و در مقابل، نرخ سود آنها را افزایش دهد.

این مسئله فقط یک موضوع فنی برای بازارهای مالی نیست. هرچه هزینه استقراض دولت آمریکا بالاتر برود، پرداخت بهره بدهی نیز بیشتر می‌شود و فشار بیشتری بر بودجه وارد خواهد شد.

در حال حاضر نیز هزینه بهره بدهی دولت آمریکا آن‌قدر افزایش یافته که از هزینه‌های نظامی این کشور بیشتر شده است.

پس از مطرح شدن پیشنهاد ترامپ، بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا روز پنجشنبه به حدود ۴.۹۱ درصد رسید؛ اتفاقی که نشان می‌دهد بازار نسبت به پیامدهای مالی این وعده بی‌تفاوت نیست.
آیا ترامپ اصلاً می‌تواند چنین پولی را پرداخت کند؟

خیر، رئیس‌جمهور آمریکا به‌تنهایی نمی‌تواند دستور پرداخت ۱.۲ تریلیون دلار به مردم را صادر کند. طبق قانون اساسی آمریکا، اختیار اصلی برای تصویب هزینه‌های دولت در دست کنگره است. بنابراین، مجلس نمایندگان و سنا باید قانونی برای تأمین و پرداخت این پول تصویب کنند. جمهوری‌خواهان در حال حاضر کنترل هر دو مجلس را در اختیار دارند، اما اکثریت آنها شکننده است. از سوی دیگر، دموکرات‌ها طبیعتا با چنین طرحی مخالفت خواهند کرد.

یکی از مسیرهای احتمالی، استفاده جمهوری‌خواهان از فرآیندهای ویژه بودجه‌ای است که در برخی شرایط اجازه می‌دهد یک طرح بدون حمایت دموکرات‌ها و صرفاً با آرای جمهوری‌خواهان تصویب شود.

با این حال، انجام چنین کاری ساده نیست و زمان نیز علیه ترامپ است. کنگره پیش از انتخابات سوم نوامبر تنها مدت کوتاهی در واشنگتن جلسه خواهد داشت. بنابراین ممکن است موضوع به بعد از انتخابات و دوره موسوم به جلسه پس از انتخابات موکول شود.
آیا وعده دادن پول در ازای رأی مردم غیرقانونی است؟

در ظاهر، این سؤال مهمی درباره وعده ترامپ ایجاد می‌کند: اگر یک سیاستمدار به مردم بگوید در صورت پیروزی حزبش پول دریافت خواهند کرد، آیا این به معنای خرید رأی است؟ پاسخ حقوقی چندان ساده نیست.

دیگر سیاستمداران آمریکایی نیز در جریان انتخابات وعده‌های اقتصادی داده‌اند. برای نمونه، جو بایدن در جریان انتخابات ویژه سال ۲۰۲۱ در جورجیا وعده دور جدیدی از کمک‌های کرونایی را مطرح کرد و پس از پیروزی دموکرات‌ها در کنگره، پرداخت‌های جدید تصویب شد. دیوان عالی آمریکا نیز در سال ۱۹۸۲ در پرونده‌ای مشابه، وعده یک مقام انتخاباتی برای کاهش هزینه‌های دولتی را غیرقانونی ندانست.

به همین دلیل، به نظر می‌رسد به چالش کشیدن وعده ترامپ در دادگاه کار ساده‌ای نباشد؛ به‌خصوص اینکه شاکیان باید نشان دهند این وعده مستقیماً به آنها آسیب قانونی زده است.
آمریکا قبلاً هم به مردم پول نقد داده است

پرداخت مستقیم پول به شهروندان در آمریکا سابقه دارد. در دوران همه‌گیری کرونا، کنگره آمریکا در سه مرحله پرداخت‌های نقدی مستقیم را تصویب کرد. در مرحله نخست هر فرد واجد شرایط حداکثر ۱۲۰۰ دلار، در مرحله دوم ۶۰۰ دلار و در مرحله سوم ۱۴۰۰ دلار دریافت کرد.

البته اجرای این طرح‌ها بدون مشکل نبود. تحقیقات بعدی نشان داد بخشی از پول‌ها به‌اشتباه یا از طریق تقلب پرداخت شده و حدود ۱.۴ میلیارد دلار نیز به افراد فوت‌شده ارسال شده است.
تجربه کرونا یک هشدار اقتصادی برای ترامپ است

پرداخت پول نقد به مردم در دوران کرونا اگرچه به خانوارها برای عبور از بحران کمک کرد، اما یک پیامد مهم اقتصادی نیز داشت. مطالعات اقتصادی نشان داده‌اند که تزریق گسترده پول به اقتصاد، تقاضای مصرف‌کنندگان را افزایش داد و در کنار عوامل دیگر، به تشدید تورم پس از همه‌گیری کمک کرد. پرداخت ۵ هزار دلار به حدود ۲۴۰ میلیون نفر می‌تواند شوک بسیار بزرگ‌تری ایجاد کند.

اگر مردم این پول را عمدتاً خرج کالا و خدمات کنند، تقاضا به‌شدت افزایش خواهد یافت. در صورتی که تولید کالا و خدمات نتواند با این افزایش تقاضا همراه شود، احتمال افزایش قیمت‌ها وجود دارد.

از سوی دیگر، پرداخت مستقیم پول در دوران کرونا باعث افزایش فعالیت معامله‌گران خرد در بازار سهام شد. بنابراین یک پرداخت گسترده دیگر نیز می‌تواند روی رفتار سرمایه‌گذاران و بازارهای مالی اثر بگذارد.
وعده‌ای که می‌تواند برای ترامپ هم فرصت باشد، هم دردسر

ترامپ پیش از این نیز وعده‌ای مشابه مطرح کرده بود. او در نوامبر ۲۰۲۵ از پرداخت ۲ هزار دلار «سود سهام» از محل درآمدهای تعرفه‌ای صحبت کرد و گفت افراد ثروتمند مشمول آن نخواهند شد؛ اما این وعده در نهایت به اقدام عملی منجر نشد.

در مقابل، دولت ترامپ در دسامبر ۲۰۲۵ پرداختی موسوم به «سود سهام جنگجو» به ارزش ۱۷۷۶ دلار را به حدود ۱.۴۵ میلیون نیروی نظامی آمریکا پرداخت کرد. البته منابع این پرداخت پیش‌تر توسط کنگره تصویب شده بود. اکنون وعده ۵ هزار دلاری بسیار بزرگ‌تر است و به همین دلیل با پرسش‌های جدی‌تری درباره منابع مالی و پیامدهای اقتصادی آن روبه‌رو شده است.
مسئله اصلی فقط ۵ هزار دلار نیست

درآمد تعرفه‌ای فعلی دولت آمریکا برای تأمین چنین مبلغی کافی نیست. بنابراین اگر طرح واقعا اجرا شود، کنگره باید منبع مالی دیگری برای آن پیدا کند؛ یا از طریق کاهش هزینه‌های دیگر، افزایش درآمدهای دولت یا افزایش بدهی.

به همین دلیل، فعلا نمی‌توان وعده ترامپ را معادل ۵ هزار دلار پول نقد برای هر آمریکایی دانست. پیش از آن باید دید کنگره حاضر است چنین هزینه‌ای را تصویب کند، منابع مالی آن دقیقاً چه خواهد بود و دولت آمریکا چگونه می‌خواهد تبعات تورمی و بدهی ناشی از آن را مدیریت کند.
منبع: عصر ایران