خطر تشدید تنش میان امریکا و ایران رو به افزایش است

نفت بار دیگر از خاورمیانه جریان یافته، اما این بدان معنا نیست که جنگِ مرتبط با ایران رو به فروکش است.

این دیدگاه «مدیسون کارت‌رایت»، تحلیلگر ارشد ژئواکونومیک در «کام‌بنک» (commbank) است که در یادداشتی پژوهشی اظهار داشت: «خطر تشدید تنش‌های نظامی رو به افزایش است.»

در ماه سپتامبر چه تغییری رخ داد؟

به گفته شرکت ردیابی کشتی‌ها «کپلر» (kpler)، مجموع صادرات نفت از خاورمیانه در ماه سپتامبر به سطحی نزدیک به دوران پیش از جنگ بازگشت.

کارت‌رایت می‌گوید این وضعیت احتمالاً ذخایر نفت و سوخت‌های پالایش‌شده‌ی موجود در بازارها را برای دست‌کم ۱۰ تا ۱۵ هفته تأمین می‌کند (پیش از آنکه کمبودها در برخی مناطق احساس شود)؛ این برآورد نسبت به پیش‌بینی قبلی او که ۵ تا ۱۰ هفته بود، افزایش یافته است.

این مسئله تا حدی فشار بر ایالات متحده برای اقدام فوری را کاهش می‌دهد و موقعیت ایران را تضعیف می‌کند. با این حال، به گفته کارت‌رایت، مشخص نیست که آیا تداوم این جریانِ بیشترِ نفت، پایدار خواهد بود یا خیر.

ایران نیز در واکنش، حملات خود به کشتی‌ها در تنگه هرمز را تشدید کرده و صادرات نفت خاورمیانه در هفته گذشته کاهش قابل‌توجهی داشته است.

او گفت: «تا زمانی که جنگ حل‌وفصل نشود، خطرات بروز اختلالات در آینده همچنان باقی خواهد ماند.»

چرا قیمت نفت کاهش چشمگیری نداشته است؟

با وجود عرضه بیشتر، قیمت نفت خام برنت در بازار معاملات آتی به‌سختی توانست به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد. (این در حالی است که پس از توافق میان ایالات متحده و ایران در ماه ژوئن، قیمت‌ها تا ۷۰ دلار در هر بشکه کاهش یافته بود.)

کارت‌رایت معتقد است این امر نشان می‌دهد که بازارها بهبود وضعیت در ماه سپتامبر را موقتی می‌دانند و بر این باورند که ایران همچنان کنترل قابل‌توجهی بر جریان نفت خاورمیانه دارد.

سوخت دیزل تحت فشار بیشتری قرار دارد. حمل‌ونقل سوخت‌هایی مانند دیزل از طریق تنگه هرمز پرخطرتر است و امکان انتقال آن‌ها از طریق خطوط لوله‌ای که این تنگه را دور می‌زنند وجود ندارد؛ از این رو، صادرات این فرآورده‌ها از منطقه خلیج فارس همچنان محدود باقی مانده است. از زمان آغاز جنگ، شکاف میان قیمت نفت و قیمت دیزل افزایش یافته است.

هزینه‌های کشتیرانی نیز افزایش یافته است. هزینه انتقال نفت از خلیج فارس به چین با استفاده از بزرگ‌ترین نفت‌کش‌ها، از ۷ دلار در هر بشکه پیش از جنگ، به ۳۶ دلار در هر بشکه جهش کرده است.

انتظارات بعدی

کارت‌رایت گفت که دستیابی به توافقی مشابه آنچه در ماه ژوئن حاصل شد، همچنان محتمل‌ترین سرانجامِ این وضعیت است.

او اظهار داشت: «یک راه‌حل دیپلماتیک همچنان محتمل‌ترین نتیجه است، اما زمان وقوع آن بسیار نامشخص است.»

به گفته او، ۴۵ درصد احتمال دارد که تنش‌ها به شکلی محدود بالا بگیرند؛ یعنی نوعی واکنش متقابل (اقدام در برابر اقدام)، شبیه به آنچه بین ماه‌های آوریل تا ژوئن مشاهده شد. در بیشترِ این سناریوها، افزایش قیمت نفت می‌تواند ایالات متحده را دوباره به سمت توافق سوق دهد. اما کارت‌رایت افزود که در ۱۰ درصدِ موارد، همین تنش‌های محدود ممکن است از کنترل خارج شوند.

احتمال دستیابی به توافق از طریق دیپلماسی ۴۰ درصد، و احتمال تشدیدِ گسترده‌ی تنش‌ها ۱۵ درصد برآورد می‌شود.

کارت‌رایت گفت که تشدیدِ گسترده‌ی تنش‌ها از سوی ایالات متحده بعید به نظر می‌رسد؛ بخشی از دلیل آن، پایین بودنِ ذخایر موشک‌های رهگیرِ پدافندِ موشکیِ آمریکاست. با این حال، او هشدار داد که «تنش‌های محدود ممکن است از کنترل خارج شوند»، به‌ویژه آنکه دامنه درگیری‌ها اکنون به عربستان سعودی، یمن و دریای سرخ نیز کشیده شده است.

نظاره‌گر باشیم

دو انتخابات می تواند زمان را تعیین کند. اسرائیل در ۲۷ اکتبر پای صندوق های رای می رود و ایالات متحده انتخابات میان دوره ای خود را در ۳ نوامبر برگزار می کند.

کارترایت گفت که اسرائیل احتمالاً بازگشت به بمباران را به توافق ترجیح می دهد، در حالی که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا علناً در مورد حمله به ایران قبل یا بعد از انتخابات میان دوره ای فکر کرده است.

منبع: کامبنک / تحریریه دیپلماسی ایرانی