سال 1403، وزارت بهداشت با سه فرض درباره افزایش، ثبات یا كاهش نرخ باروری، پیش‌بینی كرد كه با هر كدام از این فرض‌ها، تعداد جمعیت كشور تا سال 1420 به چه عددی خواهد رسید. در فرض اول كه همان هدف‌گذاری حاكمیتی برای افزایش نرخ باروری بود، پیش‌بینی شده بود كه به شرط افزایش نرخ باروری به 2.5 تولد به ازای هر زن در سن باروری، تا سال 1420 با افزایش جمعیت به 116 میلیون نفر خواهیم رسید كه در این‌صورت، مخاطرات بابت سالمندی جمعیت و كاهش نیروی مولد هم مرتفع خواهد شد. فرضیه دوم، با تولد 1.5 فرزند به ازای هر زن در سن باروری، پیش‌بینی می‌كرد كه تا سال 1420 رشد جمعیت كشور، متوسط خواهد بود و به 101 میلیون نفر خواهد رسید كه باز می‌تواند از سالمندی جمعیت و كاهش شدید نیروی مولد تا حد زیادی پیشگیری كند. بدترین فرض، تنزل نرخ باروری به كمتر از یك فرزند به ازای هر زن در سن باروری بود كه در این‌صورت پیش‌بینی می‌شد تا سال 1420، تعداد جمعیت ایران از رقم فعلی هم كمتر خواهد شد و علاوه بر آن‌كه با سالمندی جمعیت مواجه می‌شویم، تعداد جمعیت كشور به 86 میلیون نفر می‌رسد كه حدود 25 تا 30 درصد این جمعیت هم در گروه سنی 60 تا 65 سال خواهند  بود.

آمارها نشان می‌دهد كه به موازات كاهش فرزندآوری در دهه اخیر، با كاهش شدید ازدواج هم مواجه شده‌ایم چنان‌كه دبیر ستاد ملی جمعیت، اردیبهشت امسال از كاهش 50‌درصدی آمار ازدواج در سال 1404 نسبت به سال 1389 ابراز نگرانی كرد. مركز رصد فرهنگی كشور، سال 1402 در پیمایش ملی سنجش سبك زندگی ایرانیان، میزان تمایل جوانان 15 تا 29‌ساله به ازدواج یا زندگی مجردی را مورد بررسی قرار داد. در این پیمایش دو سوال بابت تمایل به ازدواج و تشكیل خانواده و ترجیح زندگی مجردی به ازدواج مطرح شد. از جمع پاسخگویان در جواب تمایل به ازدواج و تشكیل خانواده، 28.3 درصد گزینه « اصلا » 26.4 درصد گزینه « كم» 23.6 درصد‌گزینه‌ «متوسط» و 21.7 درصد گزینه « زیاد» را انتخاب كرده بودند. در جواب سوال ترجیح زندگی مجردی به ازدواج هم 7.1 درصد گزینه « اصلا » 15.9 درصد گزینه « كم» 24.5 درصد گزینه  «متوسط » و 52.2 درصد گزینه « زیاد» را انتخاب كرده بودند. در مجموع، با ادغام پاسخ منفی به ازدواج و پاسخ مثبت به زندگی مجردی 80.5 درصد از پاسخگویان تمایل به ازدواج نداشتند و مایل به تجرد بودند.  كاهش ازدواج و تاثیر آن بر شیب نزولی فرزند‌آوری به تازگی باز هم مورد هشدار قرار گرفت و هفته قبل، رییس مركز جوانی جمعیت وزارت بهداشت گفت كه در كنار سایر مولفه‌های تاثیرگذار بر كاهش جمعیت، باید به كاهش ازدواج و افزایش تجرد قطعی و افزایش سن ازدواج به عنوان مهم‌ترین عامل افت نرخ باروری در كشور توجه شود.
رضا سعیدی، این هشدار را روز 28 تیر در دومین نشست هم‌اندیشی شورای راهبری مركز جوانی جمعیت وزارت بهداشت مطرح كرد و گفت: « عوامل فرهنگی، اقتصادی، بهداشتی، درمانی، اجتماعی و ساختارهای حمایتی و قانونی همگی بر فرزندآوری اثرگذارند و تجربه كشورهای مختلف نشان می‌دهد كه صرف هزینه‌های كلان، بدون سیاستگذاری جامع، به نتایج مطلوب منجر نخواهد شد. »
سعیدی در ادامه صحبت‌هایش با اشاره به كاهش نرخ باروری كل كشور به حدود 1.36 فرزند، گفت كه با وجود تمایل بالای زوجین به فرزندآوری، به دلیل كاهش تعداد ازدواج و افزایش سن ازدواج، سیاست‌های جمعیتی باید بیش از گذشته  بر تسهیل ازدواج   متمركز شود.
شیب ازدواج در كشور در حالی همچنان روند نزولی دارد كه طبق هشدارهای مسوولان حوزه جمعیت، ایران تنها ۱۵ تا ۲۰ سال برای جلوگیری از جایگزینی جمعیت سالمند به جای جمعیت فعال 15 تا 65 سال و بسته شدن پنجره جمعیتی فرصت دارد. پنجره جمعیتی در تعاریف وزارت بهداشت به معنای شاخص تعداد جمعیت 15 تا 65 ساله كشور است. این گروه سنی، نیروی مولد جامعه محسوب می‌شوند و اگر تعدادشان بیش از 70 درصد جمعیت كل كشور باشد، جامعه در وضعیت « سود » یا « فرصت » است چون 30 درصد جمعیت یا در گروه سنی كمتر از 15 سال یا در گروه سنی بالای 65 سال و به عنوان گروه  «وابسته» محسوب می‌شود. جمعیت وابسته، همان گروهی هستند كه شغل ندارند و مالیات و حق بیمه نمی‌پردازند و درعوض، هزینه‌های درمانی قابل توجهی دارند و برای امور زندگی خود، به جمعیت مولد  و جوان  وابسته‌اند.
سعیدی، اردیبهشت امسال همزمان با هفته جمعیت این هشدار را مطرح كرد كه هر سال بین ۷ تا ۱۰ درصد نسبت به سال قبل، موالید جدید در كشور كاهش داشته و رشد جمعیت كشور اكنون به حدود  ۰.۵ درصد رسیده چنان‌كه در طول سال ۱۴۰۴ به ازای حدود 450 هزار فوت، حدود ۸۹۲ هزار ولادت در كشور ثبت شده كه با كسر تعداد فوتی‌ها از ولادت‌ها، در سال 1404 فقط حدود ۴۵۰ هزار نفر به جمعیت كشور اضافه شده كه تقریبا معادل نیم درصد رشد است و با تداوم روند فعلی، پیش‌بینی وزارت بهداشت این است كه طی دو دهه آینده این نرخ رشد به صفر برسد.
 رییس مركز جوانی جمعیت همچنین هشدار داد كه حدود چهار دهه قبل به ازای هر زن در سن باروری، بیش از ۶ فرزند متولد می‌شده ولی اكنون این عدد به حدود ۱.۴ تا ۱.۵ فرزند به ازای هر زن در سن باروری رسیده چنان‌كه سال ۱۴۰۳ حدود ۹۷۳ هزار ولادت و سال 1404 حدود ۸۹۲ هزار ولادت در كشور داشتیم كه تعداد تولدها در سال 1404 به معنای كاهش حدود ۹ تا ۱۰ درصدی در تولدهاست.
طبق توضیح سعیدی، كاهش فرزندآوری با كاهش ازدواج‌ها و افزایش سن ازدواج پیوند مستقیم دارد چنان‌كه سال ۱۴۰۳ حدود ۴۷۰ هزار واقعه ازدواج و سال 1404 حدود ۴۳۱ هزار ازدواج در كشور ثبت شده در حالی كه در دهه‌‌های قبل، سالانه حدود ۸۰۰ هزار تا یک میلیون ازدواج در كشور داشتیم و علاوه بر این، 5 دهه قبل میانگین سن ازدواج حدود ۱۸ تا ۱۹ سال بود كه در حال حاضر این میانگین به حدود ۲۸ تا ۳۲ سال رسیده و فاصله ازدواج تا تولد اولین فرزند هم به حدود ۴.۵ سال رسیده در حالی كه طبق برآوردها، ۱۵ تا ۲۰‌درصد زوج‌ها هم با ناباروری مواجهند و بنابراین، از همین ۴۳۰ هزار ازدواج ثبت شده در سال 1404، حدود ۱۰۰ هزار زوج با مشكلات ناباروری درگیر هستند. گزارش وزارت بهداشت نشان می‌دهد كه در حال حاضر شمار جمعیت بالای 65 سال در ایران به 7 درصد جمعیت كل كشور رسیده در حالی كه حتی برای ثابت ماندن جمعیت با همین تعداد فعلی و دستیابی به یك ثبات نسبی در نسبت جمعیت سالمند و جوان هم، نرخ جایگزینی باید 2.1 تولد به ازای هر زن در سن باروری باشد ولی اعداد ولادت‌ها نشان می‌دهد فقط در ۳۲ شهرستان كشور نرخ باروری بالای ۲.۵ و بالاتر از سطح جانشینی است كه با چنین وضعی، كشور حتی از نرخ جایگزینی هم پایین‌تر است. با روند فعلی، در فاصله سال‌های 1420 تا 1425، پنجره جمعیتی كه در واقع، فرصتی برای افزایش نرخ باروری و تعداد ولادت‌هاست، بسته خواهد شد و در عوض، با افزایش تعداد جمعیت سالمند كشور به 25 تا 30 درصد، جامعه، پا به سالمندی خواهد گذاشت چون با  روند فعلی، تا سال 1420 تا 1425، جمعیت سالمندان كشور كه در زمره « جمعیت وابسته » محسوب می‌شود، به 25 تا 30 درصد افزایش خواهد یافت و از هر 3 نفر ایرانی، یك نفر بالای 60  تا  65 سال خواهد بود.
سعیدی هم در صحبت‌های خود این تاكید را داشت كه با توجه به تاثیر عوامل ارزشی، فرهنگی و مسائل اقتصادی و سیاسی بر فرزندآوری، به موازات كاهش تمایل برای ازدواج، با افزایش سن ازدواج و همچنین با بی‌رغبتی فرزند‌آوری بعد از ازدواج مواجهیم كه این سه مولفه در شهرهای مرفه‌تر، بیشتر است ولی با اشاره به شرایط مشابه در برخی دیگر از كشورها، این نكته را یادآور شد كه: « سیاست‌های افزایش جمعیت در ده‌ها كشور را مورد مطالعه قرار داده‌ایم و تقریبا هیچ كشوری در سیاست‌های خود موفق نبوده است. موفقیت‌های كشورها نسبی بوده و روند كاهش را كم كرده‌اند یا تاحدودی افزایش داده‌اند اما به حد مدنظرشان دست‌ نیافته‌اند و در مسیر سیاست‌های دیگر مانند مهاجرپذیری گام برداشته‌اند. به‌طور قطع، مشوق‌ها باید ارائه شود. به‌طور قطع، مشوق‌های مالی بر فرزندآوری اثرگذار است اما اكتفا به مشوق‌های مالی یك راهكار غلط است و هیچ كشوری نتوانسته مشكل كاهش جمعیت را با مشوق‌هایی از این دست حل كند چون ازدواج اولویت اصلی در افزایش جمعیت است ولی در كشور ما، نرخ تورم بسیار زیاد است و درگیر مسائل متعدد هستیم؛ زیرساخت‌ها باید درست و قوانین اصلاح شوند و در زمینه ازدواج جوانان سرمایه‌گذاری شود چون اگر ازدواج جوانان را درنیابیم، جامعه آسیب بسیار  زیادی می‌بیند. »
سعیدی با هشدار درباره افزایش شاخص تجرد قطعی در مقابل شیب نزولی ازدواج در كشور گفت: « در حال حاضر، میزان جمعیت جوان مجرد بالای ۲۰ سال حدود ۱۲ میلیون نفر و تعداد افراد مجرد بیش از ۴۵ سال نیز یك میلیون و ۲۰۰هزار نفر است كه گروه سنی بالای ۴۵ تا ۵۰ سال به سن تجرد قطعی رسیده‌اند و بعید به‌نظر می‌رسد ازدواج كنند آن هم در حالی كه شمار تجرد قطعی در گروه سنی 45 تا 50 سال، از حدود یك تا 1.5 درصد در ۳۰ تا ۴۰ سال گذشته، به 25‌درصد در حال حاضر رسیده است. »
علاوه بر رییس مركز جوانی جمعیت وزارت بهداشت، دبیر ستاد ملی جمعیت هم هشدارهایی درباره كاهش ازدواج و كاهش فرزند‌آوری داشته و مرضیه وحید دستجردی، اردیبهشت امسال و در همایش ملی جمعیت با اشاره به تأثیر جنگ بر ازدواج و فرزندآوری در سال گذشته گفت: « در سال ۱۴۰۴ دو جنگ تحمیلی داشتیم كه هیچ كس نمی‌تواند منكر تأثیر جنگ بر ازدواج و فرزندآوری شود. وقتی ازدواج كم صورت گیرد فرزندآوری نیز كم خواهد شد. بر اساس آمارها، كاهش تعداد ازدواج را از ابتدای دهه ۶۰ داشتیم. بالاترین میزان ازدواج مربوط به سال ۱۳۸۹ با ۸۹۱ هزار و ۶۲۷ مورد بوده و بعد از آن، كاهش رقم ازدواج داریم. تعداد ازدواج در سال ۱۴۰۴ به ۴۳۱ هزار و 415 نفر رسیده كه نسبت به سال 1389 كاهش ۵۰ درصدی و نسبت به سال قبل ۸.۸ درصد كاهش داشته‌ایم. »
وحید دستجردی با ابراز نگرانی از جمعیت حدود ۶ میلیون و ۷۰۰ هزار نفری مجردهای گروه سنی ۲۰ تا ۴۵ سال كشور گفته بود كه از این تعداد، حدود ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر، زنان در سن باروری هستند و اگر موانع ازدواج از پیش روی این گروه برداشته شود، ظرفیت بزرگی برای ازدواج و فرزندآوری ایجاد خواهد شد.
طبق گفته دبیر ستاد ملی جمعیت، میانگین سن ازدواج برای زنان در سال ۱۴۰۴ برای بار اول ۲۴.۱ سال و برای مردان ۲۸.۲ سال بوده آن هم در حالی كه مهم‌ترین پیشران‌های ازدواج و فرزندآوری، امید به آینده و سپس اشتغال پایدار و مسكن است و دستجردی بر همین نكته تاكید داشت و گفت: « تعداد ایده‌آل فرزندان از نظر ایرانی‌ها ۲.۵ فرزند است اما چرا نرخ فعلی كمتر از ۱.۵ فرزند است؟ این موضوع به دلیل موانع بر سر راه ازدواج و فرزندآوری است. براساس پیمایش انجام شده با نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد، دیدگاه جوانان را درباره عوامل موثر بر تمایل به فرزندآوری را پرسیدند.
 ۷۵ درصد شرایط اقتصادی را دخیل دانستند و گفتند اگر شرایط اقتصادی مساعد باشد فرزندآوری داریم. ولی در سال ۱۴۰۳ نرخ باروری ۱.۴۴ و در سال ۱۴۰۴ نرخ باروری كل ۱.۳۴ بوده و در حال حاضر، در كشور ما فاصله بین ازدواج و فرزند اول حدود ۴.۵ تا ۵ سال است آن هم در حالی كه در سال ۱۴۰۳، ۱۲.۶ درصد جمعیت ما سالمند بوده‌اند و اگر با همین نرخ رشد پیش برویم، در سال ۱۴۳۰ می‌توان گفت ۳۲درصد جمعیت ما سالمند خواهند شد و طبق پیش‌بینی سازمان بهداشت جهانی برای ایران، در سال ۱۴۱۹ نرخ جمعیت منفی شده و تعداد مرگ‌ها بر ولادت‌ها  پیشی می‌گیرد. »